Somatik ve psişik gelişme birbirleri ile fazla ilgilidir. Somatik gelişmeyi mezür ve terazi ile direkt olarak ölçme imkânları mevcut olduğu halde psişik gelişmede bu bahis mevzuu değildir. Yalnız bazı testlerle psişik gelişmeye hükmedilebilir.
Büyümede individüel değişiklikler olabildiği gibi, ruhî gelişmede de çocuğun evde veya bir müessesede büyümesine göre milyonun, yani dış faktörlerin rolleri olabilir. Bunların her ikisinde yani somatik ve psişik gelişmeye ait normale nazaran görülen büyük uzaklaşmalar, daima patolojik bir şüphe uyandırmalıdır.
İlk haftalarda sütçocuğunun vücudu gevşek ve bütün hareketleri atetoziktir. Yenidoğmuş çocuk yattığı vaziyetten ne başını kaldırabilir ve ne de başını düz bir vaziyette tutabilir. Başı dik bir vaziyete getirildiği taktirde hemen arkaya veya öne düşer. Vücuda hakimiyet, adalelerin kuvvetli olmasından ziyade psişik gelişme ile ilgilidir. Göz hareketleri başlangıçta henüz insicamsızdır. Bunun için ekseriya şaşı gibi görülür. Gözler ışığa karşı hassastır. Fakat önünde duran bir şeyi fikse edemez.İkinci ayda çocuğun hareketleri daha halâ maksatsızdır. Ekstremitelerini mütemadiyen sallayıp tepinir. Yüzükoyun yatarken başını kaldırmayı öğrenir. Bakış bu zamanda daha stabil olmıya, 4 — 6 ncı haftada da gülmeğe. 7—8 nci haftalarda da eşyayı elleri ile sıkıca tutmağa, ilk defa lal-lal-Ia demeğe, gözyaşı ile ağlamağa vehaleti ruhiye de biraz bariz olmağa başlar
Üçüncü ayda yüzükoyun yatarken baş daha muntazam kaldırılır ve iradî olarak hareket ettirilir. Ses istikametine baş çevrilir. Gözü açıp kulağı da dikerek merakla dinleme gibi positif reaksiyonlar gözükür. Koordine olmıyan göz hareketleri (physiologique şaşılık) kaybolur. Eşya f ikse edilebilir ve yakınında ileri geri hareket ettirilirse, gözlerile takip edilebilir. Gülümsiyerek bakılırsa mukabele eder. Çocuk çok gördüğü eşya ve resimleri tanımayı öğrenir (annesinin yüzünü süt şişesini vs.). Bağırmak yeni bir şekilde olur. Adeta bir kaç havadan mürekkep bir şarkı bestesi şeklini alır. Bu diğer insanlarla sosyal kontaktta, davet işareti olarak, yardımcı bir sinyaldir.Bağırmayı ayırt etmek için, sesin vasfına ve yüz hatlarına dikkat etmelidir. Ağrı, huysuzluk, açlık ve kumanda bağırmaları birbirinden oldukça farklıdır.



Dördüncü ve beşinci aylarda önüne tutulan eşyaya bakar, kollarını uzatır ve aktif olarak yakalar. Evvelâ beceriksizdir ve emin de değildir. Sırt üstü yatarken yardımla sırt ve omuzlarını kaldırır. Bir yere dayanarak yatağında oturtulurken baş dik tutulabilir. Serbest hareket ettirilebilir. Bütün hareketler maksatlı olur. Görünen eşya ve şahıslar tekrar tanılır. Bu zaman da pozitif ve negatif mimik ifadeleri henüz pek ayırt edilemez. Dördüncü aydan sonra çocuk refleks yolu ile gördüğü aynı mimik hareketlerine cevap verir. Ona gülünürse güler, yüz asılır ve kederli bir vaziyet alınırsa, o da mükedder bir mimik gösterir. Mimik ile oynama herhangi bir kelime ile ifade edilirse, sonra o kelime söylenmekle çocuk aynı şeyi taklid eder. Mimik, ses ve hareketler çocuğa bilhassa tesir eder. Dört aylıktan itibaren bilhassa taklit aktiftir ve bilerek olur ve en çok parmaklarla yapılır. ayda.çocuk dayanmadan serbest olarak oturmağa başlar. Ayak üzeri basabilir. İlk 6 ay içinde ruhî gelişme muayyen bir hudut dahilinde normalleşmiş gözükür. Memnuniyet ve dargınlık mimiklerine mukabele eder. Canlı çocuklar ayakta durmayı ve yürümeyi çabuk öğrenirler. Bu zamandan itibaren artık lal-Ia-Ia-lar da daha şekilli ve daha manâlı olur. Hatta tek hece ba-baj teşkil etme¬ğe ve aynı zamanda eline verilen eşya ile de oynamağa baslar. Esa¬sen bu zamana kadar vücut kısımları da bir oyuncak gibi kullanılır Bilhassa el ve ayaklardan faydalanılır. Sonra duran veya uzatılan oyuncaklara evvelâ bakılır ve sonra da el uzatılıp yakalanır. Elinden alınmak istenirse vermemek için sıkı tutarak mukavemet gösterir Hatıra her nekadar kısa devam ederse de artık etrafını tanımayı da öğrenir. Okadar ki bir kaç günlük ayrılıktan sonra annesini bile unutur. Bazı annelerin çocuklarını diğer çocuklarla mukayese ederek buldukları menfi fark dolayısiyle üzülmeleri lüzumsuzdur. çocuklara göre başka başka olduğundan annelerin bu şekilde çocuklarının zekâ geriliği gibi bir mânâ çıkarmaları doğru değildir7 — 9 ncu ayda serbest oturur. Yardımla ayağa kalkmağa başlar veya emekliyerek bulunduğu yeri daima gezer. Taklitler fazlalaşır ve bilerek olur. Önünde yapılan şeyler taklit edilir ve çocuk tipik bir mukallid olur. 8 aylıktan itibaren oyuncaklarında hususî bir seçme de başlar. Seçme elin iyi değme haline ve formuna göredir, renge göre değildir. Bu zamanlarda çocuk muhitine iyi de alışır. Sosyal oyunlar (saklanbaç oyunu) meydana gelir. Bazı heceleri telaffuz eder. çok istediği kelimeleri tekrarlamağa başlar.
.9—12 nci aydr yardımla (maamafih bir çok çocuklar da yardımsız) adım atmağa, yürümeğe, serbest adıma yaklaşarak bulunduğu yeri dolaşmağa, malûm olan hareketlerin önemini ve sonra da malûm olan sesleri ve kelimeleri anlamağa başlarlar.
Bir yaşındaki bazı çocuklar bir çok kelimeleri anlar ve 7—8 kelime ele konuşabilir {fakir muhitte belki daha az). Bir kelime konuşamıyan bir çocuk, emir üzerine bir şey yapabilir. Psişik gelişmenin sür'atlendiği bu zamanda çocuğun somatik gelişmesi yavaşlar.