Sıtmayı birinci derecede dişi Anofel sivrisineği yayar Ayrıca kan nakilleri sırasında hasta anneden rahimdeki bebeğe ve uyuşturucu bağımlıları aynı iğneyi birbirlerine geçirirken de bu hastalık yayılır Bu daha çok tropikal ve subtropikal bölge ülkelerinde kırsal alanda görülen bir hastalıktır Dünyada 200 milyon sıtmalı insan var ABD'de her yıl kabaca 1000 vaka rapor edilir Bunların çoğu da bu sivrisinek türünün yaşamağa devam ettiği bölgelerden gelenler arasındadır
BELİRTİLERİ
Üşüme ateş ve terleme
Baş ağrısı
Adele ağrısı
Kansızlık
Dişi sivrisinek kanla beraber protozoanın üreyebilen türünü çekince sıtma parazitiyle enfekte olur Sivrisineğin içinde gelişen parazit sivrisineğin sokmasıyla insanlara geçer İnsanlarda karaciğere gider Daha geliştikten sonra kan dolaşımına girer ve kırmızı kan hücrelerinde enfekte olur Bu hücrelerde sayıları artar ve 48 ila 72 saat arasında (zaman türe göre değişir) kırmızı kan hücrelerinin patlamasına neden olur Böylece yeni bir parazit nesli yayılır
TEŞHİS
Sıtmanın belirtileri parazitin hayat çarkıyla yakından ilgilidir 8 günle 8 ay arasında bir kuluçka döneminden sonra üşümeler başlar bunlar 15 dakika ile bir saat arasında sürer Bu olay kırmızı kan hücrelerinin patlaması ile vücut ısısının arttığı zamanlar olur Baş ağrısı kusma ve bulantı da olabilir Üç beş saat ateş yüksek kalır Bu arada parazit yeni hücreleri istila eder Sonra terleme safhası başlar ve ateş düşer Bu çark her 48 ya da her 72 saatte bir tekrarlanır Zaman protozoanın türüne bağlıdır Eğer bu belirtileri hissederseniz ve son bir yıl içinde sıtma olan bir ülkeye gittiyseniz doktorunuza görünün Kan hücrelerinin yayılarak incelenmesi her zaman uygulanan teşhis testidir
Bazı bölgelerde falciparum türü sıtma görülür Bu çok şiddetli ve bazı ilaçlara dirençli tür sıtmadır Eğer böyle bir bölgeye gidecekseniz doktorunuz size bir tedaviye yeterli sıtmaya karşı Fansidar ilacını yanınıza almanızı söyleyebilir Böylece profesyonel tıbbi bakım bulunmayan yerlerde ateşli bir hastalığa yakalanırsanız derhal bu ilacı kullanabilirsiniz Doktor bu sıtmaya karşı olan ilaçların yan tesirlerini size anlatacaktır Fansidar sulfa grubu ilaçlardandır ve bazı kimselerin bu tip ilaçlara alerjisi vardır Hem sıtma hem sıtma önleyici ilaçlar hamilelerde çocuğun düşmesine veya ölü doğuma neden olabilir
Sivrisineğin ısırmasını önlemek de hastalıktan korunmakta yararlı olabilir Bunun için sivrisinekten uzak durmak için cibinlik altında uyumak kapıları pencereleri telli binalarda yaşamak sivrisineklerin beslendiği saatle1- olan gün batarken dışarda kalmamak ve sivrisinek kovan ilaç ve cihazlar kullanmak faydalı olur