Zona (herpes zoster) su çiçeği hastalığına neden olan virüsün yol açtığı lokalize bir enfeksiyondur. Su çiçeği geçirildikten sonra virüs çoğu zaman sinir hücreleri içinde hareketsiz kalır. Yıllar sonra zona olarak ortaya çıkabilir. Virüs yeniden harekete geçtikçe belirtiler sırasıyla meydana gelir. Bu yeniden harekete geçme olayının nedenleri bilinmiyor. Başlangıçtaki duygu ağrı veya yanmadır. Başlarda virüs omurilikte uzanan periferal sinirlerden birinin boyunca çoğalmaktadır. Hastalık sadece o sinirin uzandığı bölgeyi tutar. 2-3 gün sonra döküntü görülür bu virüsün sinir uçlarına varışından sonradır. Bunu izleyen 3-5 günde döküntü azami haddini buiur. Omurgadan göğüs kemiğine kadar bir dik-dörtgen kemer belirir (kelime "Latince" kemer de-mektir). Sivilceler birkaç günde kurur ve başlangıç belirtilerinden 2-3 hafta sonra düşecek olan kabuklar bırakır.
Her yıl 300.000 Amerikalı zonaya tutulur. Her yasta olabilir fakat en fazla 60'tan sonra görülür. Nüksedebilir ve nüksetme ihtimali bağışıklık sistemini bastıran bir ilaç alındığında daha fazladır. Eğer çocukken su çiçeği geçirmemiş olup da mikrobu alırsanız büyük ihtimalle zona değil ağır bir su çiçeği hastalığına tutulursunuz.
TEŞHİS
Vücudun veya yüzün bir yanında ağrı veya yanma bundan sonra kırmızı bir cilt döküntüsü olur. Özelliği küçük su dolu kabarcıklardır. Belirtileri anlatımınıza ve döküntünün görünüşüne göredir.
ZONA NE KADAR CİDDİDİR?
Normalde zona tehlikeli bir rahatsızlık değildir. Gene de tutulan sinir boyunca aylar hatta yıllar süren ağrı çekebilirsiniz. Buna zona sonrası nevraljisi denir ve 60 yaşını geçkin olup zona geçirenlerin yüzde 50'sinde görülür.
Yüzdeki önemli bir sinir olan trigeminal sinir tutulduğunda döküntü yüzde ağız içi ve gözde olabilir. Zona olduğunuz zaman gözünüzde acıma olursa derhal tıbbi müdahale gerekir çünkü daimi görme kaybı oluşabilir.
Bağışıklık sisteminiz zayıfsa veya lösemi veya Hodgkin hastalığı şeklinde kanser hastalığınız varsa zona sarsıcı olabilir. Organ naklinden sonra alınan ilaçlar zonaya yatkınlığı artırabilir.
TEDAVİ
Zonanın normal gelişimi tedaiyle değiştirilemez fakat döküntülü bölgelerinizi serin ıslak kompreslerle rahatlatabilirsiniz (alüminyum asetat solüsyonu). Sonra rahatlatıcı bir losyon sürebilirsiniz. Aspirin gibi analjezikler zona sonrası nevraljisinin nispeten hafif olan ağrısına iyi gelebilir. Doktorunuz sonradan nevralji oluşmasını en aza indirmek için kortikosteroidler verebilir. Göz enfeksiyonları için atropin ve bağışıklık sistemi bozuksa acylovir gibi bir virüs ilacı verebilir.