Endometriosis endometriumun (rahim iç yüzeyini kaplayan doku) her nasılsa rahimden taşarak alt karındaki diğer organlar üzerine aşılanmasıyla ortaya çıkar. Bu gelişme çoğunlukla yumurtalıklar fallopian tüpleri rahim veya organlara destek sağlayan bağların dış yüzeylerinde olur.
Yolunu şaşırmış hücreler adet sürecini taklit ederler; önce kalınlaşırlar sonra da kanarlar. Bu dokular başka organların üzerinde geliştikleri için akan kanın gidebileceği bir yer yoktur. Bu kan birikerek çevresindeki dokuları rahatsız eden kan kabarcıkları oluşturur. Çevre dokular da bu kabarcıkları hapsederek kist haline getirebilirler. Kist daha sonra bir yara izine veya bir iltisaka (organları birbirine yapıştıran anormal doku) dönüşebilir. Yumurtalıklar ve fallopian tüpleri üzerindeki yara izleri ve yapışmalar hamile kalmayı engeller.
Uzmanların tahminlerine göre çocuk doğurabilecek yaştaki Amerikan kadınlarının yüzde 10-15'in-de endometriosis vardır. Çoğunda hiçbir semptom görülmez ve tedavi gerekli değildir. Ama bir kısmı için bu gittikçe daha çok ıstırap verip zayıf düşürerek ilerleyen bir hastalık niteliği taşır. Soya çekim özelliği gösteren endometriosise daha çok 25-40 yaşlarında doğum yapmamış kadınlarda rastlanır. Sebebi belirsizdir ama bazı uzmanlar adet kanamasının fallopian tüplerinden geriye akarak karın boşluğuna saçılması sonucunda endometriosis'in geliştiğine inanmaktadırlar.
Menopoz genellikle hafif veya orta şiddetteki endometriosisin iyileşmesine yol açar. Ancak östrojen tedavisi uygulanıyorsa yeniden aktif hale geçebilir.
Ağrılı adet görme (ağrı adetten evvel başlayıp adet bittikten sonra birkaç gün devam eder); Bazen ağır kanamalı adetler; Cinsel ilişki sırasında alt karnın derinliklerinde keskin acı; Kısırlık; Dışkılama sırasında ıkınınca ağrı.
TEŞHİS
Doktor muayene sırasında endometriosisin kitlelerini farkedebilirse de emin olmanın tek yolu laparoskopi yapmaktır. Kesin teşhis çok önemlidir çünkü yumurtalık kanseri de aynı semptomları verir ve genellikle endometriosisi tedavi etmek için verilen hormonlar kanserin gelişme hızını artırır. Laparoskop ışıklı ince bir alettir. Küçük bir kesik yapılarak karnın içindeki organları görebilir. Laparoskopi küçük bir müdahaledir ve lokal veya genel anestezi ile uygulanır. Genellikle hastanede yatmanıza gerek olmaz.
ENDOMETRİOSİS NE KADAR CİDDİDİR?
Endometriosis nadiren habistir ama çoğunlukla hamileliği engeller. Semptomlar azalıp artabilirse de genellikle zaman içinde kötüleşirler. Menopozdan başka hiçbir gerçek çaresi ypktur.
TEDAVİ - HAMİLELİK
Eğer endometriosis erken bir safhada ise çocuk sahibi olmak isteniyorsa doktor hemen hamile kalmayı önerir; çünkü daha ilerde bu zor bir hale gelebilir. Hamilelik sırasında endometriosis oluşumları genellikle küçülürler ve semptomlar kaybolabilir. Ancak endometriosisi olan kadınlarda hamileliğin rahim dışında gelişme (dış gebelik) olasılığı yüksektir.
İLAÇ
Doğum kontrol hapları belirtileri hafifletir. Bu yeterli olmazsa adetleri bir süre için tamamen durdurmak üzere çeşitli hormonlar kullanılabilir. Genellikle danazol (bir testosterin türevi) kullanılır. Bu endometriosisi bazen gerçekten küçültür 6 ay kulla-nılıp bırakıldığında bazı kadınların hamile kaldıkları görülmüştür.
AMELİYAT
ilaçlardan sonuç alınamazsa oluşumlar ameliyatla çıkartılabilir veya elektrikle koterize edilebilirler (dağlanırlar). Öte yandan bazı doktorlar laparoskopi sırasında laserle müdahale edildiğinde yara izi veya yapışmalara neden olma ihtimalinin daha düşük olduğuna inanmaktadırlar. Ne yazık ki endometriosis genellikle tekrarlar. Başvurulan hiçbir çare işe yaramazsa ve sancılar çok şiddetliyse rahim ve yumurtalıkların alınması gerekebilir.