Safak

Psikozlar içinde şizofreni en yaygın ve en tahrip edici olanıdır. Tedavisi çok güç olabileceği gibi hiç geçmeme durumu da vardır. Bu hastalığa tutulan kişi çevresindeki insan ve olaylardan kendini çekip hayal ve fantazi dünyasına dalar. Şizofren kişi kendi inisiyatifi ile güdümlenen faaliyetlerden kaçar ve genelde birden fazla yanılgı ile yaşamını sürdürür: Ona ya birileri zarar vermeye çalışıyordun ya da FBI peşine düşmüştür.
Bağlantı kurmakta güçlük çekilir ve genelde konuşurken bir konudan apayrı bir konuya atlanır. Bazen hasta kişi saçma sapan konuşup hiçbir düzgün malumat veremez. Konuşma belirsiz son derece soyut veya devamlı tekrara dayalıdır. Şizofreniye tutulan hasta sözcüklerle oynayarak sözde çok önemli ama başka hiç kimse için bir anlam taşımayan sözcükler üretebilir.
Hayal görme krizleri çok yaygındır. Kişi bazı sesler duyduğunu savunur. Ancak şizofreni çok karakterlilikle karıştırılmamalıdır. Şizofrenin belirtilerinden biri yüzde ifadesizlik ve monoton bir sestir. Toplumsal katkısı yoktur. Bazen de hiç tanımadığı kişilerle gereksiz bir yakınlık kurmaya çalışabilir. Ancak çevre ile belirgin bir ilişki kesme söz konusudur. Hasta büyük bir şok geçirmiş gibi görünebilir veya saçma mimtk ve hareketlerle olağandışı heyecan gösterebilir ileri geri sallanma ve bir yerleri adımlama oldukça yaygındır. Şizofren kişinin dış görünümü dağınık ve şaşkın gibidir ve kişisel bakım için eksantrik yöntemlere başvurabilir.
Şizofreni genelde buluğ çağında veya genç eriş-kinlik yıllarında ortaya çıkabildiği gibi orta yaşta veya daha sonra da görülebilir. Nedeni bilinmemektedir ancak yaygın bir kanıya göre kalıtımsal olduğu düşünülmektedir. Genetik unsurların çevresel etkilerle birleştiğine dair bazı deliller vardır. Şizofreni her iki cinste de aynı şekitde yaygındır. Belirtiler başladıktan sonra kişinin rahatsızlık öncesi işlerli-ğine dönebilmesi oldukça zordur. Genelde akut şizofrenik devreler bazı aralıklarla devam eder gider.
Şizofrenin değişik türleri vardır: Katatonik tip (durgunluk sessizlik veya aşırı heyecanla durgunluk karışımı durumlardan oluşur) dezorganize şizofreni (dağınık şizofreni; kişinin tutarsız olmasıyla belirginleşir) ve paranoyak şizofreni (sistemli yanılgılarla karakterizedir. Kişi kendini çok ünlü biri sanabilir veya hep aynı konuyla ilgili sesler duyabilir).
BELİRTİLER
Aşağıdaki hususlardan iki veya daha fazlasının en az bir hafta süreyle devamı: Yanlış algılamalar günün büyük bir bölümünde belirgin hezeyanlar tutarsızlık duyguları gösterememe veya yanlış gös-terme saçmalama (Marslılarla konuşmak gibi). işte sosyal yaşamda ve günlük sağlık bakımında işlemsel olarak giderek artan sorunlar Belirtilerin en az altı ay sürmesi Organik bir neden olmadan psikotik dalgalanmalar
TEDAVİ
Diğer akıl bozukluklarına oranla şizofreni hakkında çok daha fazla kuram olduğu için bu konudaki tedavi yöntemleri de çok çeşitlidir. Genel olarak akut veya ciddi şizofreni krizlerine tutulan kişiler hastanede tedavi görürler. Akut durumlarda hastanelerde uygulanan elektroşok yöntemine başvurulabilir. Heyecan ve tedirginliği azaltmak için "Phenothiazine"li antipsikotik ilaçlar uygulanabilir. Frontallobotomy (beynin frontal loblarının cerrahi yoluyla alınması) sonuçları belirgin olmadığı ve geri dönüşü de olmadığı için artık çok taraftar bulamamaktadır. Antipsikotik ilaçların kullanımı genelde bir iyileşmeye olanak verdiği ve hastaların hastaneden çıkmalarını kolaylaştırdığı için oldukça yaygındır. Ancak kişi ilaçlarını almayı ihmal ederse belirtiler tekrar ortaya çıkacaktır. Yardımcı psikoterapi yöntemi (Supportive psychotherapy) ile hasta daha normal bir yaşama dönebilir.